جواد محدثى

41

فرهنگ عاشورا ( فارسي )

عليك يا ابن رسول الله . امام نيز در پاسخ مىفرمود : « و عليك السلام و نحن خلفك » سلام بر تو ، ما نيز در پى تو مىآييم . آنگاه آيهء « فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى نَحْبَهُ . . . » ( احزاب 23 ) را مىخواند . « 1 » امام نيز گاهى به كسى اذن ميدان نمىداد ( مثل مادر يا همسر بعضى از ياران ) و به بعضى دير اجازه مىداد و آن شخص با اصرار زياد ، موافقت امام را جلب مىكرد ، مثل ميدان رفتن حضرت قاسم « ع » ، جون غلام ابو ذر ، فرزندان مسلم بن عقيل و . . . گاهى نيز بعضى اذن مىطلبيدند تا به ميدان رفته ، با دشمن حرف بزنند و اتمام حجّت كنند ، مثل رخصت خواهى يزيد بن حصين همدانى . « 2 » در ميدان رفتن ابا الفضل « ع » نيز امام حسين « ع » دير اجازه داد ، چرا كه او سقّاى خيمه‌ها و اطفال و علمدار سپاه امام بود . - سلام وداع ، الوداع اربعين چهل ، چهلم . در فرهنگ اسلامى و در معارف عرفانى ، عدد چهل ( اربعين ) جايگاه خاصّى دارد . چلّه‌نشينى براى رفع حاجت يا رسيدن به مقامات سلوك و عرفان معروف است . حفظ كردن چهل حديث ، اخلاص چهل صباح ، كمال عقل در چهل سالگى ، دعا براى چهل مؤمن ، چهل شب چهارشنبه و . . . بسيارى از اين نمونه‌ها و موارد . « 3 » در فرهنگ عاشورا ، اربعين به چهلمين روز شهادت حسين بن على « ع » گفته مىشود كه مصادف با روز بيستم ماه صفر است . از سنّتهاى مردمى ، گراميداشت چهلم مردگان است كه ، به ياد عزيز فوت‌شدهء خويش ، خيرات و صدقات مىدهند و مجلس ياد بود برپا مىكنند . در روز بيستم صفر نيز ، شيعيان ، عظيمترين مراسم سوگوارى را در كشورها و شهرهاى مختلف به ياد عاشوراى حسينى برپا مىكنند و همراه با دسته‌هاى سينه‌زنى و عزادارى به تعظيم شعائر دينى مىپردازند . در شهر كربلا ، اربعين حسينى عظمت و شكوه خاصّى دارد و دسته‌هاى عزادار ، مراسمى پرشور برپا مىكنند . در نخستين اربعين شهادت امام حسين « ع » ، جابر بن عبد الله انصارى و عطيّهء عوفى موفق به زيارت تربت و قبر سيد الشهدا شدند . بنا به برخى نقلها ، در همان اربعين ، كاروان اسراى اهل بيت « ع » در بازگشت از شام و سر راه مدينه ، از كربلا گذشتند و با جابر ديدار

--> ( 1 ) - عوالم ( امام حسين ) ، ص 258 . ( 2 ) - بحار الأنوار ، ج 44 ، ص 318 . ( 3 ) - ر . ك : « اربعين در فرهنگ اسلامى » ، سيد رضا تقوى ، انتشارات سازمان تبليغات اسلامى .